.:. FETHİ, ALİ
OKYAR (1880-1943) .:.
Devlet adamı ve Serbest Cumhuriyet Fırkası'nın kurucusu. Pirlepe'de doğdu. İyi
bir öğrenim gördü. Vatan Hürriyet Cemiyeti'nde Mustafa Kemal ile beraber
çalışdı. 1908 da Paris'te ateşemiliter olan Fethi Bey, Trablusgarp Savaşı
çıkınca Paris'ten ayrıldı, Afrika'da yapılan savaşlara katılmak üzere
Trablusgarb'a geçti.
1913'de İttihat ve Terakki Genel Merkezi'ne üye seçilmiş ve Genel Sekreter
olmuştur. Aynı yılın son aylarında Sofya'ya elçi olarak tayin edildi. İzzet
Paşanın kısa süren Sadrazamlığında Dahiliye Nazırı olarak görev alan Fethi Bey,
Damat Ferit Paşa tarafından tutuklandı. Bütün muhaliflerini ortadan kaldırmak
isteyen Damat Ferit, Fethi Bey'i Enver, Cemal ve Talat Paşaların kaçmalarına göz
yummakla suçlandırmış ve Malta'ya sürgüne göndermiştir. Ancak tutuklanan
İngilizler'le değiştirilmek suretiyle 1921 yılında Malta'dan kurtarıldı. Büyük
Millet Meclisi tarafından Büyük Taarruzda Dahiliye Nazırı olarak seçilen Fethi
Bey, Roma, Paris ve Londra'ya giderek; Yunanlıların Anadolu'dan çekilmelerini
sağlayacak bir barış için çalışmıştır. Fethi Bey bu durumu, o sırada taarruz
hazırlıklarını tamamlamak üzere bulunan Mustafa Kemal'e bir telgrafla birdirdi.
Daha sonra da Ankara'ya döndü. Rauf Orbay'ın Başbakanlık görevinden ayrılması
üzerine Başbakan seçildi (4 Ağustos 1923).
Cumhuriyetin ilanı sırasında yaşanan kabine buhranı üzerine Başbakanlıktan
ayrıldı. Mustafa Kemal'in Cumhuriyetin ilanına karar verdiği sırada, O'nun
yanında bulunmuş ve Mecliste takip edilecek çalışma şeklini beraberce tespit
etmişlerdir. Fethi Bey, Cumhuriyetin ilanından sonra TBMM Başkanı seçildi.
Terakkiperver Fırkanın kurulmasından sonra, Başbakanlıktan ayrılan İsmet
İnönü'nün yerine tekrar başbakanlığı seçilen Fethi Okyar, Şubat 1925'te başlayan
Şeyh Sait İsyanı sırasında Başbakanlıktan ayrıldı.
Büyükelçi olarak çalıştığı Paris'ten, 1930 yılında dinlenmek için yurda gelen
Fethi Okyar'a Mustafa Kemal tarafından yeni bir parti kurması teklifi yapılması
üzerine, Serbest Cumhuriyet Fırkası'nı kurdu. Fakat bu parti kapatıldı. Mustafa
Kemal'in ölümünden sonra da çalışmalarına devam eden Fethi Okyar, 12 Mart
1941'de Adliye Vekaleti görevinden ayrılmış ve birkaç yıl sonra 7 Mayıs 1943'de
ölmüştür.